ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - Β΄ΤΑΞΗ

Τ­ο βιβλίο του μαθητή περιέχει κείμενα και κατάλληλες δραστηριότητες για την επεξεργασία των κειμένων αυτών, οι οποίες αφορούν τους βασικούς άξονες, καθώς και τις κατηγορίες των διδακτικών στόχων του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών της Γλώσσας για το Δημοτικό, και ιδιαίτερα για την B' τάξη.

ΣΤΟΧΟΙ

Βασικός στόχος είναι η κατάκτηση των βασικών δεξιοτήτων ανάγνωσης και κατανόησης γραπτών κειμένων καθώς και η αναζήτηση και χρήση της πληροφορίας. 
Επίσης, η καλλιέργεια  δεξιοτήτων γραφής, ο εμπλουτισμός και η αποσαφήνιση του λεξιλογίου και η συνειδητοποίηση των βασικών στοιχείων της δομής και της λειτουργίας της γλώσσας. 

ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ... Ε, ΚΑΙ;

Η βελτίωση της αναγνωστικής ικανότητας των παιδιών είναι μια διαρκής διαδικασία. Πριν ασχοληθούμε με τη βελτίωση της αναγνωστικής ικανότητας θα πρέπει να είμαστε σίγουροι πως το παιδί γνωρίζει όλα τα γράμματα και έχει κατακτήσει το μηχανισμό της ανάγνωσης.
 Μετά την εκμάθηση των γραμμάτων προχωράμε στις συλλαβές που σχηματίζονται με αυτά.
 Στη συνέχεια προχωράμε σε προτάσεις.
Διαφορετικά , αν εντοπίζουμε δυσκολία στα παραπάνω, προχωράμε σε ένα πρόγραμμα για γρήγορο διάβασμα.

Για κάθε περίπτωση υπάρχει υλικό και επεξηγήσεις του στη σελίδα dyskolies.gr που είναι  εύκολα προσβάσιμη από όλους. Περιλαμβάνει ορισμούς, επιλεγμένα άρθρα και ιστοσελίδες, εκπαιδευτικά παιχνίδια, καθώς και προτάσεις παρέμβασης. 

 http://www.dyskolies.gr

6η ΕΝΟΤΗΤΑ

Τα παιδιά στην ενότητα αυτή θα ασκηθούν στη δεξιότητα να αναγνωρίζουν το σχή­μα και να κατονομάζουν επίπεδα γεωμετρικά σχήματα (τρίγωνο, τετράγωνο, ορθο­γώνιο, κύκλος) και στερεά σώματα (τριγωνική πυραμίδα, κύβος, ορθογώνιο παραλ­ληλεπίπεδο, κύλινδρος, σφαίρα). 

Σχετικά με την έννοια του χρόνου θα ασκηθούν μέ­σα από το διάλογο ώστε να χειρίζονται σωστά το λεξιλόγιο όπως «μέρα - νύχτα» (ημε­ρονύχτιο), «πρωί - μεσημέρι - απόγευμα - βράδυ», «προχθές - χθες - σήμερα - αύ­ριο» κ.λπ.

Όσον αφορά τους αριθμούς θα συνεχίσουν να ασκούνται στο διαχωρισμό των μο­νάδων και των δεκάδων στους αριθμούς μέχρι το 50 χρησιμοποιώντας ως εποπτικό υλικό το χρήμα και τον άβακα.

Σχετικά με τις πράξεις θα ασκήσουμε τα παιδιά στη διαδικασία της «υπέρβασης της δεκάδας», ώστε να υπολογίζουν το άθροισμα δύο μονοψήφιων αριθμών. Σύμφωνα με τη διαδικασία αυτή συμπληρώνουμε τον μεγαλύτερο από τους δύο αριθμούς της πρόσθεσης, ώστε να φτάσουμε στο 10, και προσθέτουμε κατόπιν τα υπόλοιπα. 

Όταν έχουμε, για παράδειγμα, να υπολογίσουμε το άθροισμα 8 + 6, συμπληρώνουμε τον μεγάλο αριθμό μέχρι να γίνει 10 (8 + 2 = 10) και κατόπιν προσθέτουμε το υπόλοιπο του μικρού αριθμού.(6 - 2 = 4) στο 10, οπότε έχουμε 10 + 4 = 14. 

Ο τρόπος αυτός υπο­λογισμού είναι πολύ σημαντικός και χρησιμοποιείται συχνά στην πρόσθεση. Με τον ίδιο τρόπο εξάλλου υπολογίζουμε και τα αθροίσματα διψήφιων αριθμών με μονο­ψήφιο. (π.χ. 19 + 4 = 19 + 1 + 3 = 20 + 3, οπότε έχουμε υπέρβαση του 20, του 30 κ.λπ.).

Η δυσκολία για τα παιδιά έγκειται στο γεγονός ότι πρέπει να χειριστούν ταυτόχρονα και τις τρεις πράξεις που απαιτούνται στην πρόσθεση με τη μέθοδο της υπέρβασης της δεκάδας. Για το λόγο αυτό στο αρχικό στάδιο της άσκησης θα χρησιμοποιήσου­με σε μεγάλη έκταση την αισθητοποίηση. Το πιο κατάλληλο εποπτικό υλικό είναι το αριθμητήριο και οι βάσεις. Πρέπει λοιπόν στο αρχικό στάδιο να εργαστούμε με το αριθμητήριο, μέχρις ότου τα παιδιά να σχηματίσουν μια νοερή αναπαράσταση της διαδικασίας αυτής, έτσι ώστε στη συνέχεια να εργάζονται νοερά και χωρίς αυτά.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε

Κάποια από τα παιχνίδια των παιδιών, πολλά από τα προϊόντα που αγοράζουμε (κου­τιά αναψυκτικών ή γάλακτος κ.λπ.) καθώς και αντικείμενα μέσα στο σπίτι (πόρτες, πα­ράθυρα, πρίζες, κάδρα, πλακάκια κ.λπ.) είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για να συζητήσουμε και να ρωτήσουμε τα παιδιά σχετικά με το σχήμα τους. Πιθανές ερω­τήσεις που είναι δυνατό να τεθούν είναι οι εξής: «Ποια ορθογώνια και ποια τετράγω­να σχήματα βλέπεις μέσα στο δωμάτιο;», «Τι διαφορά έχουν;».

Σχετικά με το χρόνο θα μπορούσατε να βοηθήσετε το παιδί σας ασκώντας το στη δε­ξιότητα να διακρίνει και να χειρίζεται σωστά το λεξιλόγιο με τους όρους του χρόνου όπως«μέρα -νύχτα» (ημερονύχτιο), «πρωί - μεσημέρι- απόγευμα - βράδυ», «προ­χθές - χθες - σήμερα - αύριο - μεθαύριο», «πριν - τώρα - μετά - ύστερα», «νωρίς ­νωρίτερα - αργά - αργότερα», «χρόνος - έτος», «ημέρες της εβδομάδας», «μήνες», «εποχές».

Επιδιώξτε λοιπόν την πραγματοποίηση συζητήσεων και υλοποιήστε δραστηριότητες σχετικές με οικεία γεγονότα και καταστάσεις για το παιδί. Για παράδειγμα, διαβάζου­με στο ημερολόγιο τι ημέρα έχουμε σήμερα ή τι ημέρα θα έχουμε αύριο, ρωτάμε ποιο ήταν το πρόγραμμα του σχολείου σήμερα κ.λπ.

Προκειμένου το παιδί σας να ασκηθεί στη χρήση των αριθμών μέχρι το 50 και να τους οργανώνει με βάση τις δεκάδες μπορείτε να παίξετε το παιχνίδι «ο ταμίας» που περι­γράφεται στην προηγούμενη επιστολή.

5η ΕΝΟΤΗΤΑ

Μέσω των δύο πρώτων κεφαλαίων της ενότητας αυτής στόχος μας είναι να ασκήσουμε την ικα­νότητα των παιδιών να ξεχωρίζουν και να ονομάζουν τις δεκάδες και τις μονάδες σε έναν δι­ψήφιο αριθμό (π.χ. ο αριθμός 36 έχει 3 δεκάδες και 6 μονάδες). Επίσης, με βάση τη λογική των μονάδων και των δεκάδων, θα δείξουμε στα παιδιά πώς να εκτελούν εύκολα προσθέσεις και αφαιρέσεις του τύπου 10 + 6 και 16 - 6. Στην πρόσθεση 10 + 6 η ίδια η λέξη «δεκαέξι» δηλώνει το αποτέλεσμα. Στη αφαίρεση 16 - 6 από τον αριθμό 16 αφαιρούμε τις μονάδες και μένουν μόνο οι δεκάδες, δηλαδή το 10.

Στην ενότητα αυτή θα ασκήσουμε τους μαθητές στην πραγματοποίηση υπολογισμών αθροι­σμάτων μέχρι το 10 με περισσότερους από δύο όρους. Τέλος, στη γεωμετρία θα διδάξουμε στους μαθητές να προσδιορίζουν τις θέσεις και να κινούνται σε τετραγωνισμένο χαρτί. Κίνηση σε τετραγωνισμένο χαρτί είναι, για παράδειγμα, το σταυρόλεξο όπου προσδιορίζουμε τις θέ­σεις με βάση τις οριζόντιες και τις κάθετες συντεταγμένες.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε

Για την εκμάθηση των διψήφιων αριθμών μέχρι το 50 μπορείτε να παίξετε με τα παιδιά και να αντιμετωπίσετε καταστάσεις στις οποίες απαιτείται η μέτρηση αντικειμένων. Μερικές ενδεικτι­κές φράσεις - ερωτήσεις είναι οι εξής: «Πόσα είναι τα παιχνίδια σου μέσα στο κουτί;», «Δώσε μου 14 €», «Πόσα ποτήρια είναι στο ράφι;» κ.λπ. Τα παιδιά θέλουμε να βλέπουν τους διψήφι­ους αριθμούς με βάση τη δεκάδα, δηλαδή ότι το 18 είναι 10 και 8. Βεβαίως, προς το παρόν δεν θα κάνουμε συστηματική εξάσκηση στην πρόσθεση αλλά απλώς στην καταμέτρηση των πο­σοτήτων. Έτσι λοιπόν καλό υλικό για το σκοπό αυτό είναι τα νομίσματα και τα χαρτονομίσμα­τα. Παίζουμε με αυτά με αριθμούς μέχρι το 50. Για να ασκηθεί το παιδί σας στις μονάδες και τις δεκάδες ενός αριθμού, καθώς και στη σχετική αξία τους, μπορείτε να παίξετε το παιχνίδι «ο τα­μίας», το οποίο περιγράφεται στη συνέχεια.

Σε ό,τι αφορά την εξάσκηση των παιδιών στο τετραγωνισμένο επίπεδο, μπορούμε να δείξου­με σε αυτά το σταυρόλεξο, το σκάκι, τους χάρτες των πόλεων κ.ά. Βέβαια προς το παρόν δεν θα μιλάμε με τη λογική των δύο συντεταγμένων, δηλαδή οριζοντίως και καθέτως, διότι αυτό εί­ναι δύσκολο για τα παιδιά. Θα παρουσιάζουμε τον προσανατολισμό ως προς μια διάσταση, όπως συνέβη στο παράδειγμα με το θέατρο.

Παιχνίδι «Ο Ταμίας»

Υλικά: Δύο ζάρια σε κάθε ομάδα και απομιμήσεις νομισμάτων. Τα νομίσματα μπορεί να είναι πλαστικά (έτοιμα από την αγορά) ή να κατασκευαστούν από χαρτόνι. Θα χρειαστούν περισσότερα νομίσματα του 1 €.

Το παιχνίδι παίζεται με ομάδες που απαρτίζονται από τουλάχιστον δύο άτομα. Ένα άτομο από κάθε ομάδα θα είναι ο ταμίας. Καλό είναι να ορίσετε ταμία το παιδί σας. Ο ταμίας θα δίνει τα νομίσματα και θα κάνει τις ανταλλαγές. Κάθε ομάδα θα έχει από δύο ζάρια και νομίσματα τα οποία θα κρατά ο ταμίας.

  

Το παιχνίδι παίζεται ως εξής:

1η φάση: Κάθε παίκτης με τη σειρά ρίχνει μία φορά τα δύο ζάρια και παίρνει από τον ταμία τόσα νομίσματα του 1 € όσα δείχνουν τα ζάρια. Γίνονται τρεις κύκλοι του παιχνιδιού και έτσι κάθε παίκτης παίζει από τρεις φορές. Στο τέλος του παιχνιδιού κάθε παίκτης συγκεντρώνει και μετρά όλα τα νομίσματα του 1€ που έχει και γράφει τον αριθμό των ΕΥΡΩ στο τετράδιό του.

2η φάση (ανταλλαγές): Δεν πρέπει κάθε παίκτης να έχει τόσο πολλά νομίσμα­τα, αντίθετα ο αριθμός των χρημάτων που κέρδισε πρέπει να φαίνεται με όσο το δυνατόν λιγότερα νομίσματα. Για το λόγο αυτό κάθε παίκτης με τη σειρά κά­νει ανταλλαγές στον ταμία. Μετρά ξανά τώρα τα χρήματα που έχει και επιβε­βαιώνει αν αυτά είναι τόσα όσα ο αριθμός που έχει καταγράψει στο τετράδιό  του.

3η φάση (σχηματισμός αριθμών): Κάθε παίκτης διαλέγει έναν διψήφιο αριθ­μό μέχρι το 50 και τον γράφει στο τετράδιό του. Ο κανόνας και εδώ είναι ότι πρέπει να σχηματίσουμε τον αριθμό με όσο το δυνατόν λιγότερα νομίσματα. Κάθε παίκτης με τη σειρά ζητά από τον ταμία τα αντίστοιχα νομίσματα.

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ)

Στο μυαλό ενός παιδιού με ΔΕΠΥ

 Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), είναι μια από τις πιο κοινές διαταραχές νευροβιολογικής φύσης στην παιδική ηλικία. Η προσοχή των παιδιών με ΔΕΠΥ μοιάζει με φύλλο που το παίρνει ο άνεμος, η σκέψη τους σκορπίζει και η υπομονή δεν είναι αρετή που τα χαρακτηρίζει.  Στις μέρες μας η διάγνωση γίνεται έγκαιρα και οι μικροί «πάσχοντες» δεν στιγματίζονται ως «τεμπέληδες», «ανόητοι» ή «κακοί μαθητές». 

Ένας Σουηδός filmmaker, ο Erik Roselund, έφτιαξε μια μικρού μήκους ταινία animation για τις καθημερινές μάχες που δίνει ένα παιδί με ΔΕΠY.

To animation λέγεται «Falling Letters» και αναπαριστά μια μέρα από τη ζωή ενός παιδιού με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής, από τους μικρούς αγώνες που δίνει στο σχολείο μέχρι τους δεκάδες τρόπους που η προσοχή του αποσπάται στην κοινωνική του ζωή. Ιδιαίτερη σημασία αξίζει να δοθεί στην επιλογή του δημιουργού να καταδείξει την τεράστια σημασία της βοήθειας και την υποστήριξης από τους γονείς.
Να λοιπόν πώς είναι μια μέρα ενός παιδιού με ΔΕΠΥ:

ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

Μέσω των δύο πρώτων κεφαλαίων της ενότητας αυτής στόχος μας είναι να ασκήσουμε την

ικανότητα των παιδιών να ξεχωρίζουν και να ονομάζουν τις δεκάδες και τις μονάδες σε έναν διψήφιο αριθμό (π.χ. ο αριθμός 36 έχει 3 δεκάδες και 6 μονάδες). Επίσης, με βάση τη λογική των μονάδων και των δεκάδων, θα δείξουμε στα παιδιά πώς να εκτελούν εύκολα προσθέσεις και αφαιρέσεις του τύπου 10 + 6 και 16 – 6. Στην πρόσθεση 10 + 6 η ίδια η λέξη «δεκαέξι» δηλώνει το αποτέλεσμα. Στην αφαίρεση 16 – 6 από τον αριθμό 16 αφαιρούμε τις μονάδες και μένουν μόνο οι δεκάδες, δηλαδή το 10.

Στην ενότητα αυτή θα ασκήσουμε τους μαθητές στην πραγματοποίηση υπολογισμών αθροι-

σμάτων μέχρι το 10 με περισσότερους από δύο όρους. 

Τέλος, στη γεωμετρία θα διδάξουμε στους μαθητές να προσδιορίζουν τις θέσεις και να κινούνται σε τετραγωνισμένο χαρτί. Κίνηση σε τετραγωνισμένο χαρτί είναι, για παράδειγμα, το σταυρόλεξο όπου προσδιορίζουμε τις θέσεις με βάση τις οριζόντιες και τις κάθετες συντεταγμένες.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε

Για την εκμάθηση των διψήφιων αριθμών μέχρι το 50 μπορείτε να παίξετε με τα παιδιά και να αντιμετωπίσετε καταστάσεις στις οποίες απαιτείται η μέτρηση αντικειμένων. Μερικές ενδεικτικές φράσεις - ερωτήσεις είναι οι εξής: «Πόσα είναι τα παιχνίδια σου μέσα στο κουτί;», «Δώσε μου 14 €», «Πόσα ποτήρια είναι στο ράφι;» κ.λπ. Τα παιδιά θέλουμε να βλέπουν τους διψήφιους αριθμούς με βάση τη δεκάδα, δηλαδή ότι το 18 είναι 10 και 8. Βεβαίως, προς το παρόν δεν θα κάνουμε συστηματική εξάσκηση στην πρόσθεση αλλά απλώς στην καταμέτρηση των ποσοτήτων. Έτσι λοιπόν καλό υλικό για το σκοπό αυτό είναι τα νομίσματα και τα χαρτονομίσματα. Παίζουμε με αυτά με αριθμούς μέχρι το 50.